Jesteś tutaj

Endoproteza kolana

dr Jan Paradowski

Spis treści - endoproteza kolana:

 

Implanty stawu kolanowego

Lekarz może zalecić Ci operację wymiany stawu kolanowego, jeśli odczuwasz silny ból kolana i Twoja sprawność jest ograniczona z powodu reumatoidalnego zapalenia stawów, choroby zwyrodnieniowej stawów lub urazu. Wymiana stawu kolanowego pomoże Ci uwolnić się od bólu i pozwoli Ci na życie pełnią życia.
 
Podczas operacji ortopeda zastąpi Twój uszkodzony staw za pomocą sztucznego tworu (implantu).  Mimo, że całkowita wymiana stawu jest najpowszechniejszą procedurą, niektórzy pacjenci mogą odnieść korzyści z częściowej wymiany stawu kolanowego. 
 
Implanty są wykonywane ze stopów metalu, materiałów ceramicznych lub tworzyw sztucznych, a przytwierdza się je do kości za pomocą cementów akrylowych. Istnieją różne rodzaje implantów. Chirurg omówi z Tobą, który rodzaj implantu najlepiej sprosta Twoim potrzebom. 
 
budowa kolana
 
  Prawidłowa anatomia kolana
 
 
Prawidłowa funkcja kolana
 
Staw kolanowy jest największym i najsilniejszym stawem w Twoim ciele. Staw kolanowy znajduje się w miejscu, gdzie koniec kości udowej styka się z górnym końcem piszczeli. Rzepka znajduje się z przodu stawu      i pełni funkcję ochronną. 
 
Zdrowy staw kolanowy pozwala Ci poruszać podudziem do przodu i do tyłu oraz obracać lekko nogę, kierując palce do wewnątrz lub na zewnątrz. Więzadła i chrząstka stabilizują i wspierają staw, nie pozwalając, by kolano poruszało się za daleko na boki. 

Rodzaje endoprotez kolana

Dla uproszczenia staw kolanowy jest uznawany za staw zawiasowy, ponieważ może się zginać i prostować, jak zawiasy w drzwiach. W rzeczywistości staw kolanowy jest znacznie bardziej skomplikowany, ponieważ powierzchnie kości przekręcają się i przesuwają względem siebie, gdy kolano się zgina.
 
Pierwsze projekty endoprotez kolana opierały się na idei zawiasu i zakładały umieszczenie zawiasu łączącego dwa elementy. Nowsze projekty implantów biorą pod uwagę złożoną budowę stawu i wierniej odwzorowują ruchy stawu kolanowego. Niektóre implanty są zaprojektowane tak, by wykorzystać więzadła własne pacjenta, a inne tak, by je zastępować.       
 
Obecnie na rynku jest kilku producentów wytwarzających endoprotezy kolana i ponad 150 rodzajów protez.
 
Ostatnie postępy w projektowaniu protez dotyczą implantów specyficznych dla płci. Wiele badań wskazuje na to, że kształt i proporcje kolana u kobiet różnią się od mężczyzn. W rezultacie kilku producentów stworzyło elementy przytwierdzane do końca kości udowej, które są lepiej dopasowane do przeciętnego kolana kobiecego.
 
Jednakże nie ma badań, które wykazywałyby, że implanty specyficzne dla płci mają dłuższą trwałość lub zapewniają lepszą funkcję, niż standardowe implanty. 

Implant odpowiedni dla Ciebie

Marka i rodzaj implantu stosowanego przez Twojego lekarza lub w danym szpitalu zależy od wielu czynników, takich jak Twoje potrzeby (dostosowanie do wieku, masy ciała, poziomu aktywności i zdrowia), doświadczenie i znajomość specyfiki danej endoprotezy kolana, jej koszty i rezultaty stosowania danego implantu. Powinieneś przedyskutować te zagadnienia ze swoim lekarzem.  

Elementy endoprotezy kolana

elementy endoprotezy kolana
Elementy endoprotezy kolana
 
Podczas zabiegu całkowitej wymiany stawu kolanowego można wymienić do 3 powierzchni kostnych:
 
• Dalszy koniec kości udowej. Metalowa część udowa zakrzywia się wokół końca kości udowej. Ma żłobienia, tak, by rzepka mogła się poruszać swobodnie w górę i w dół wzdłuż kości, podczas zginania i prostowania kolana.
 
• Górna powierzchnia kości piszczelowej. Metalowy element piszczelowy zazwyczaj jest płaską metalową platformą, wyściełaną trwałym, wytrzymałym tworzywem, zwanym polietylenem. Niektóre typy endoprotez nie mają metalowego elementu i polietylen jest przytwierdzony bezpośrednio do kości. Dla dodatkowej stabilizacji część metalowa może mieć rdzeń, który jest wsuwany do środka kości piszczelowej.
 
• Tylna powierzchnia rzepki. Część rzepkowa jest elementem w kształcie kopuły, wykonanym z polietylenu, który odwzorowuje kształt rzepki.  
Części są tak zaprojektowane, by metal zawsze przylegał do tworzywa sztucznego, co zapewnia swobodę ruchów i zmniejsza zużycie materiału
 
  • Endoproteza kolana z tylną stabilizacją
 
W tym typie implantów część piszczelowa jest wyściełana lekko uniesioną powierzchnią, na której znajduje się słupek pasujący do specjalnego elementu, tzw. mimośrodu, w części udowej. Tylne więzadło krzyżowe jest usuwane, by dopasować elementy do kości. Wszystkie części współpracują razem, by pełnić rolę więzadła krzyżowego tylnego: zapobiegać przesuwaniu się kości udowej do przodu od piszczeli, podczas zginania kolana.
 
endoproteza kolana - stabilizacja tylna
Proteza ze stabilizacją tylną
 
  • Endoprotezy z zachowanym więzadłem krzyżowym
 
Jak sugeruje nazwa, w tym typie endoprotez więzadło krzyżowe tylne zostaje zachowane. Implanty z zachowaniem więzadła krzyżowego nie mają wbudowanego mimośrodu. Te endoprotezy mogą być odpowiednie dla pacjentów, u których więzadło krzyżowe tylne jest wystarczająco zdrowe, by stabilizować staw kolanowy.
 
endoproteza kolana z zachowanym więzadłem krzyżowym
 Proteza z zachowanym więzadłem krzyżowym
 
  • Implanty jednoprzedziałowe
 
W przypadku całkowitej wymiany stawu kolanowego implanty o dużych rozmiarach są wykorzystywane w celu odtworzenia powierzchni na końcach kości udowej i piszczelowej. Jeśli tylko jedna strona stawu jest uszkodzona, można wykorzystać mniejsze implanty (jednoprzedziałowe), żeby odtworzyć tę powierzchnię.
     
Podczas zabiegu jednoprzedziałowej endoprotezo plastyki stawu kolanowego wymianie ulega tylko uszkodzona część kolana.

Proteza typu fixed- bearing a proteza typu mobile-bearing

  • Proteza typu fixed-bearing
 
Większość pacjentów ma wszczepianą endoprotezę typu fixed-bearing. W tym typie protezy część polietylenowa elementu piszczelowego jest mocno przytwierdzona do metalowego implantu poniżej. Element udowy następnie przesuwa się po wyściełanej powierzchni.
 
W niektórych przypadkach nadmierna aktywność lub zbyt duże obciążanie mogą powodować szybsze zużywanie się protezy typu fixed-bearing. Zużyte fragmenty mogą się oddzielać od kości i powodować ból. Obluzowanie protezy jest głównym powodem niepowodzeń wymiany stawu kolanowego.
 
Jeśli jesteś młody, bardziej aktywny i/lub masz nadwagę, lekarz może zalecić Ci zastosowanie protezy z obrotową platformą/typu mobile-bearing. Ten typ implantów jest zaprojektowany dla dłuższego użytkowania przy jednoczesnym wolniejszym zużywaniu się.
 
  • Proteza typu mobile-bearing
 
Podobnie jak protezy typu fixed-bearing, implanty mobile-bearing składają się z trzech części, by jak najwierniej odwzorowywać naturalny staw. Jednakże, w protezach typu mobile-bearing wkładka polietylenowa może nieznacznie obracać się, wewnątrz metalowej płytki części piszczelowej. To pozwala pacjentom na uzyskanie dodatkowych kilku stopni rotacji kolana w kierunku przyśrodkowym i bocznym.  
 
W porównaniu z protezami fixed-bearing, implanty mobile-bearing wymagają lepszego wsparcia ze strony tkanek miękkich, takich jak więzadła otaczające kolano. Jeśli tkanki miękkie nie są wystarczająco silne, protezy typu mobile-bearing mogą ulegać zwichnięciu. Mogą także kosztować więcej niż implanty typu fixed-bearing.
 
Ponadto, nie ma dostępnych badań, które wykazywałyby lepszą wytrzymałość, wyraźniejsze zmniejszenie bólu lub lepszą poprawę funkcji przy stosowaniu protez mobile-bearing.

Materiały wykorzystywane do tworzenia endoprotez kolan

Metalowe elementy implantów są wykonywane z tytanu lub stopów kobaltowo-chromowych. Elementy z tworzywa sztucznego są zbudowane z polietylenu o ultra wysokiej masie cząsteczkowej. Łącznie elementy ważą około 400-500 gram, w zależności od wybranego rozmiaru.

Kryteria dotyczące materiałów

Materiały służące do konstrukcji protez muszą sprostać różnym wymaganiom: 
 
• Muszą być biokompatybilne, to znaczy, że po umieszczeniu ich w organizmie nie dojdzie do reakcji odrzucania.
 
• Muszą być w stanie wiernie odwzorowywać struktury kolana, które mają zastąpić, na przykład muszą być wystarczająco silne, by wytrzymać obciążanie równe ciężarowi ciała, wystarczająco elastyczne by znosić obciążanie bez łamania się oraz muszą umożliwiać gładkie poruszanie się elementów względem siebie.
 
• Muszą zachowywać swój kształt i wytrzymałość przez dłuższy okres czasu.        
 
  • Implanty cementowe i bezcementowe
 
W celu utrzymywania implantów kolana we właściwym miejscu wykorzystywane są dwa rodzaje mocowań. Mocowanie cementowe wykorzystuje szybko utwardzający cement kostny (polimetylmetakrylat). Bezcementowe mocowanie polega na wrastaniu nowej tkanki kostnej w powierzchnię implantu.
 
Istnieją również endoprotezy hybrydowe. W mocowaniu hybrydowym endoprotezy stawu kolanowego, część udowa jest umieszczana bez cementu, a część piszczelowa i rzepkowa są mocowane przy użyciu cementu.
 
Chirurg oceni dokładnie Twoją sytuację, zanim podejmie jakiekolwiek decyzje dotyczące elementów protezy i sposobu ich mocowania. Nie wahaj się pytać, jaki rodzaj mocowania zostanie zastosowany w Twoim przypadku i dlaczego ten wybór jest odpowiedni dla Ciebie.
 
  • Protezy rewizyjne
 
endoproteza kolana - rewizyjna
 Elementy rewizyjne mają zwykle dłuższe trzony, które umieszcza się w kości.
 
Żywotność i skuteczność endoprotez stawu kolanowego zależą od kilku czynników, takich jak poziom aktywności, masa ciała i ogólny stan zdrowia. 
 
Podobnie jak zużycie naturalnego stawu doprowadza do konieczności wymianu stawu kolanowego, zużycie endoprotezy może doprowadzić do konieczności ponownej operacji (zwanej rewizją stawu).
 
Operacja rewizyjna może wymagać specjalnych elementów. Zazwyczaj mają one dłuższe trzony, które dopasowuje się do kości udowej i piszczelowej. Mogą mieć także przymocowane metalowe elementy nazywane augmentami rewizyjnymi, które wypełniają ubytki kostne.      
 
Elementy rewizyjne często zawierają w centrum kolana mimośród, podobnie jak elementy ze stabilizacją tylną. Jednakże w elementach rewizyjnych mimośród jest większy, by zapewniać większą stabilność kolana.
W przypadkach, gdy kolano jest bardzo niestabilne i brakuje dużej ilości kości, może być konieczne połączenie kości udowej i piszczelowej za pomocą umieszczonego centralnie zawiasu.
 
  • W celu kwalifikacji do wstawieia endoprotezy kolana i przygotowania planu rehabilitacji, zapraszam na wizytę do Krakowa, którą możesz umówić klikając tutaj
  • Wszystkie zabiegi wykonuję w komfortowych warunkach w krakowskiej klinice. Moi pacjenci zawsze pozostają pod indywidualną opieką wykwalifikowanych rehabilitantów. Aby zobaczyć zdjęcia kliniki kliknij tutaj
 
 
 

dr Jan Paradowski ©

Często wyszukiwane tematy: