Rehabilitacja przed endoprotezoplastyką stawu biodrowego – poradnik dla pacjenta

Endoprotezoplastyka stawu biodrowego to skuteczna metoda leczenia, jednak jej efekty w dużej mierze zależą od przygotowania organizmu przed operacją. Odpowiednia rehabilitacja przed zabiegiem może znacząco przyspieszyć powrót do sprawności i poprawić komfort pacjenta.

Dlaczego przygotowanie przed operacją ma kluczowe znaczenie?

Endoprotezoplastyka stawu biodrowego jest skuteczną metodą leczenia zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych, jednak ostateczny efekt zabiegu zależy nie tylko od samej operacji, ale również od stanu pacjenta przed jej wykonaniem.

Odpowiednie przygotowanie funkcjonalne, określane jako prehabilitacja, pozwala poprawić siłę mięśniową, wydolność oraz kontrolę ruchu, co bezpośrednio przekłada się na przebieg rekonwalescencji [1,3].

Na czym polega nowoczesna prehabilitacja?

Współczesne podejście do przygotowania pacjenta opiera się na indywidualnie dobranym programie fizjoterapii, który łączy trening siłowy, elementy wydolnościowe oraz edukację.

Kluczowe jest nie tylko wykonywanie ćwiczeń, ale także nauka bezpiecznych wzorców ruchowych, które będą wykorzystywane po operacji.

Trening siłowy – fundament przygotowania

Największe znaczenie ma wzmocnienie mięśni stabilizujących staw biodrowy, w szczególności mięśni pośladkowych oraz mięśni uda.

Osłabienie tych struktur jest jednym z głównych czynników ograniczających sprawność po operacji.

Regularny trening (minimum 3 razy w tygodniu) może istotnie poprawić funkcję kończyny operowanej [1].

Poprawa wydolności organizmu

Oprócz siły mięśniowej istotna jest ogólna kondycja organizmu.

Aktywności takie jak marsz, jazda na rowerze stacjonarnym czy ćwiczenia w odciążeniu wspierają układ krążeniowo-oddechowy, co może przyspieszyć regenerację po zabiegu [2].

Edukacja funkcjonalna pacjenta

Istotnym elementem prehabilitacji jest przygotowanie pacjenta do funkcjonowania po operacji.

Obejmuje to naukę chodzenia o kulach, wstawania, siadania oraz wykonywania podstawowych czynności dnia codziennego.

Pacjenci, którzy wcześniej opanują te umiejętności, są bardziej samodzielni i pewni ruchowo po zabiegu.

Przygotowanie środowiska domowego

Odpowiednia organizacja przestrzeni życiowej zmniejsza ryzyko powikłań, w tym upadków.

Zaleca się usunięcie przeszkód, przygotowanie stabilnych mebli oraz dostosowanie wysokości powierzchni użytkowych do potrzeb pacjenta.

Efekty kliniczne – co mówią badania?

Dostępne badania wskazują, że pacjenci poddani prehabilitacji osiągają lepsze wyniki funkcjonalne we wczesnym okresie pooperacyjnym.

Szybciej odzyskują zdolność chodzenia oraz zgłaszają mniejsze dolegliwości bólowe [3,4].

Wpływ na wyniki długoterminowe jest mniej jednoznaczny, jednak korzyści w pierwszych tygodniach po operacji są dobrze udokumentowane.

Wnioski praktyczne

Prehabilitacja powinna być traktowana jako integralny element leczenia operacyjnego, a nie jedynie opcjonalny dodatek.

Nawet kilkutygodniowy program przygotowawczy może znacząco poprawić komfort pacjenta i skrócić czas powrotu do sprawności.

Bibliografia

1. Adebero T, Omana H, Somerville L, et al. Effectiveness of prehabilitation on outcomes following total hip arthroplasty. Disabil Rehabil. 2024;46:5771–5790. PMID: 38349251.

2. Guida S, Vitale JA, Swinnen E, et al. Effects of prehabilitation with technology. J Med Internet Res. 2024. PMID: 39666971.

3. Hayashi K, et al. Preoperative exercise and outcomes after joint replacement. 2023. PMID: 37172124.

4. Keogh JAJ, et al. Structured prehabilitation and postoperative outcomes. J Orthop Sports Phys Ther. 2025;55(5):344–365. PMID: 40298246.

Autor: mgr Daniel Wolak, fizjoterapeuta
SPORT-MED